Decennialang gold het mannenlichaam als maatstaf in de medische wetenschap. Klinische studies, AI-modellen, medische richtlijnen - allemaal baseerden ze zich vooral op mannelijke gegevens. Voor vrouwen had dat verstrekkende gevolgen: verkeerde diagnoses, ineffectieve behandelingen en een gebrek aan passende zorg. Het is een onzichtbare, maar diepgewortelde ongelijkheid die ervoor zorgt dat vrouwen gemiddeld 25% langer leven met chronische aandoeningen dan mannen.
Een centrum dat vrouwen centraal stelt
Het Erasmus MC zet een duidelijke koerswijziging in. Met de oprichting van het Netherlands Women’s Health Research & Innovation Center (WHRIC) krijgt vrouwenwelzijn structurele prioriteit. Het centrum wil de zorg fundamenteel veranderen door de biologische, hormonale en sociale realiteit van vrouwen als uitgangspunt te nemen. Daarmee beoogt het niet alleen betere gezondheidsuitkomsten, maar ook meer erkenning en regie voor vrouwen zelf.
De mensen achter de missie
Achter dit initiatief staan drie krachtige vrouwen die elk vanuit hun eigen discipline zagen dat de zorg voor vrouwen tekortschiet. Internist Jeanine Roeters van Lennep merkte in de spreekkamer dat vrouwen met verhoogd risico op hart- en vaatziekten te vaak over het hoofd werden gezien. Hoogleraar Hanneke Takkenberg zag hoe vrouwen met hartproblemen niet tijdig of niet passend werden behandeld, mede door het gebrek aan genderspecifieke kennis. En Greet Vink, directeur van het Smart Health Tech Center, zag in hoe technologie een cruciale rol kan spelen in het dichten van de gezondheidskloof — als die tenminste wél op vrouwen is afgestemd.
Samen brachten zij tientallen onderzoekers en artsen bij elkaar en gaven zij vorm aan een brede agenda voor zorg en wetenschap waarin vrouwen wél centraal staan. Wat hen drijft, is meer dan beleid: het is persoonlijke overtuiging dat dit fundamenteel anders moet.
Aandoeningen die vrouwen disproportioneel raken
Het WHRIC richt zich onder meer op ziekten die vrouwen onevenredig hard treffen, zoals endometriose, migraine, depressie en auto-immuunziekten. Door diepgravend onderzoek naar de oorzaken, symptomen en effecten van deze aandoeningen wil het centrum de lange wachttijden, late diagnoses en standaardbehandelingen vervangen door op maat gemaakte zorg. Ook komt er ruimte voor het onderzoeken van hormonale invloeden, zoals de impact van menstruatie, zwangerschap en menopauze op gezondheid.
Ziekten die zich anders manifesteren bij vrouwen
Hart- en vaatziekten zijn wereldwijd doodsoorzaak nummer één, ook voor vrouwen. Toch worden deze aandoeningen bij hen vaak later herkend, omdat ze zich anders uiten dan bij mannen. Het WHRIC wil die kennisachterstand wegwerken. Onderzoekers analyseren genetische en hormonale verschillen, maar ook sociale factoren zoals werkdruk, mantelzorg en armoede. Daarmee leggen ze de basis voor preventie, vroege detectie en effectieve behandeling, afgestemd op de realiteit van vrouwenlevens.
Een datalandschap dat vrouwen weerspiegelt
Om echt verschil te maken, moet ook de onderliggende technologie veranderen. Veel AI-systemen en medische algoritmes zijn gebaseerd op data van mannen, waardoor vrouwen structureel minder goed worden geholpen. Het WHRIC werkt aan eerlijke datasets, waarin vrouwen van verschillende leeftijden, achtergronden en levensfasen wél goed vertegenwoordigd zijn. Zo ontstaat een medische infrastructuur waarin ook vrouwen zichtbaar zijn — en serieus genomen worden.
Van genezen naar voorkomen, van behandelen naar begrijpen
Het WHRIC werkt aan een nieuwe standaard. Een waar vrouwen niet worden gezien als een uitzondering, maar als uitgangspunt. De aanpak is holistisch, interdisciplinair en gericht op de volledige levensloop van vrouwen: van puberteit tot zwangerschap, van werkende jaren tot ouderdom. Het is een benadering die zorg opnieuw definieert: niet alleen als reactie op ziekte, maar als investering in welzijn, waardigheid en gelijkwaardigheid.
