Veel ouderen maken slechts beperkt gebruik van de digitale mogelijkheden die hen tegenwoordig ter beschikking staan, een gemiste kans volgens onderzoeker Marije Blok. Ze wijst op de grote waarde van informatie- en communicatietechnologie (ICT) in het dagelijks leven, vooral nu zoveel handelingen digitaal verlopen, van contact met anderen tot bankzaken en het regelen van administratieve zaken. Toch blijft de groep ouderen achter in het gebruik hiervan. In haar promotieonderzoek doet Blok vier aanbevelingen om het gebruik van ICT onder ouderen te bevorderen, zo schrijft de kennisorganisatie voor zorg en ondersteuning Vilans op haar website.
Ouderen hebben al langer moeite om nieuwe technologieën bij te benen, zoals destijds met de introductie van afstandsbedieningen. Deze uitdagingen zijn een bekend onderwerp binnen onderzoek, maar Blok kiest voor een vernieuwende benadering. Waar eerdere studies vaak primair focusten op technologische aspecten, bekijkt Blok de kwestie vanuit een gerontologisch perspectief, dat aansluit bij de behoeften en veranderingen die horen bij het ouder worden. Volgens haar biedt ICT potentie voor ouderen om hun sociaal en emotioneel welzijn te verbeteren, mits het aansluit bij hun specifieke levensfase en behoeften.
In haar studie concludeert Blok dat digitale vaardigheid vaak minder doorslaggevend is voor ouderen om ICT te omarmen dan doorgaans wordt gedacht. Het gebruiksgemak van technologie speelt ook een rol, maar blijkt minder belangrijk dan de ervaren waarde. Het blijkt dat ouderen sneller bereid zijn digitale vaardigheden te ontwikkelen als zij een concreet nut of voordeel zien in een bepaalde technologie. Daarnaast is sociale invloed een belangrijke factor: steun van familie en vrienden kan een positieve stimulans zijn, terwijl afkeurende blikken of kritiek juist een obstakel vormen. Ook privacy is essentieel; ouderen willen erop kunnen vertrouwen dat hun persoonlijke gegevens veilig zijn en dat ICT-gebruik geen inbreuk maakt op hun privacy.
Ouderen gebruiken ICT op diverse manieren om zich verbonden te voelen met anderen en hun onafhankelijkheid te behouden. Zo wordt ICT ingezet om contact te onderhouden met familie en vrienden, zoals het samen bekijken van foto’s of deelname in WhatsApp-groepen. Daarnaast kan digitale communicatie een alternatief bieden wanneer fysieke gesprekken moeilijk worden. Technologie biedt ook mogelijkheden om grip op het leven te behouden; herinneringen ophalen en hobby’s voortzetten via digitale middelen draagt bij aan een gevoel van regie en verbondenheid.
Om ouderen beter te ondersteunen bij het gebruik van ICT, stelt Blok vier concrete aanbevelingen voor, gericht op ontwikkelaars, netwerken en dienstverleners:
-Maak het waardevol: Ontwikkel technologieën die bijdragen aan het sociaal en emotioneel welzijn van ouderen. Wanneer technologie aansluit bij hun levenskwaliteit, zijn ouderen meer geneigd deze te omarmen.
-Gebruik bekende technologie: Ouderen geven de voorkeur aan vertrouwde apparaten zoals laptops, tablets en smartphones, vaak dezelfde die hun familie ook gebruikt. Robots of geavanceerde gadgets zijn minder populair; gebruik daarom herkenbare technologie om de toegankelijkheid te vergroten.
-Verweef ICT in het dagelijkse leven: Maak technologie onderdeel van het dagelijks leven. Denk aan gezamenlijk foto’s bekijken op een tablet of inspiratie online zoeken voor offline activiteiten. Dit helpt ouderen om de technologie te integreren in hun leven zonder dat het als een aparte taak aanvoelt.
-Bied ondersteuning op maat: Benader ouderen niet betuttelend, maar ondersteun hen op een respectvolle manier. Veel ouderen zijn vaardig genoeg, maar willen wel zeker weten dat zij verantwoord met ICT omgaan. Lid zijn van een WhatsApp-groep, al dragen zij soms passief bij, kan al bijdragen aan hun gevoel van betrokkenheid en regie.
