Het aantal aanslagen met explosieven blijft in Nederland snel stijgen. In de eerste negen maanden van 2024 registreerde de politie 768 incidenten, een forse toename ten opzichte van dezelfde periode in 2023, toen er 497 aanslagen waren. Deze trend, die de afgelopen jaren steeds duidelijker zichtbaar werd, blijft aanhouden. De meeste aanslagen richten zich op woningen, waarbij vooral grote steden getroffen worden, maar ook kleinere gemeenten krijgen steeds vaker te maken met dit soort geweld.
Bij het merendeel van de aanslagen wordt gebruikgemaakt van zwaar, professioneel vuurwerk. Dit vuurwerk bevat flitspoeder, zoals dat te vinden is in cobra’s, en zorgt voor grote explosies. Door de eenvoudige beschikbaarheid van dit explosieve materiaal is de drempel om het te gebruiken laag, wat bijdraagt aan de toename van de incidenten.
Het idee dat deze aanslagen voornamelijk in criminele kringen plaatsvinden, klopt volgens de politie niet meer. Uit een strategisch onderzoek, dat begin november gepubliceerd wordt, blijkt dat ruim de helft van de aanslagen geen directe link heeft met criminaliteit. Steeds vaker worden persoonlijke ruzies beslecht door middel van een explosieve aanslag, wat wijst op een zorgwekkende maatschappelijke trend. Jos van der Stap, programmamanager High Impact Crime bij de politie, stelt dat het probleem verder reikt dan criminaliteit alleen. "Het is te makkelijk voor particulieren om aan zwaar explosief materiaal te komen, en dat moet veranderen," zegt hij. De Nederlandse vuurwerkcultuur speelt volgens hem een belangrijke rol in deze ontwikkeling, en er is een strikte aanpak nodig om het tij te keren.
De afgelopen 2,5 jaar heeft intensieve inzet van de politie geleid tot bijna 500 arrestaties van aanslagplegers en illegale vuurwerkhandelaren. Van der Stap benadrukt dat de politie een cruciale rol speelt in het opsporen van zowel daders als handelaren, maar dat er ook een bredere maatschappelijke aanpak nodig is om de wortels van het probleem aan te pakken. Hij wijst op de noodzaak van strengere Europese wetgeving en internationale samenwerking om de handel in zwaar illegaal vuurwerk te beperken.
In Nederland is inmiddels veel kennis en ervaring opgebouwd rondom forensisch onderzoek naar aanslagen. Deze week vindt in Ossendrecht de International Bomb Scene Management Training (IBSMT) plaats, waarbij experts en wetenschappers uit 24 landen samenkomen om kennis en expertise te delen. Marc Wösten, forensisch expert bij de politie, benadrukt het belang van deze internationale samenwerking. "Met de toename van aanslagen neemt het risico toe dat onschuldige burgers slachtoffer worden. De explosieven die we onderzoeken, zijn vaak extreem gevaarlijk en vormen niet alleen een gevaar voor het doelwit, maar ook voor iedereen in de buurt, inclusief de dader zelf," aldus Wösten.
