Over twee maanden zetten de eerste pensioenfondsen de stap naar het nieuwe pensioenstelsel. De overgang naar dit stelsel moet eind 2027 compleet zijn, met zo’n twintig miljoen pensioenaanspraken die worden omgezet. Hoewel de volledige transitie nog even duurt, merken deelnemers nu al de gevolgen: veel fondsen, waaronder de grootste, kiezen ervoor om dit en volgend jaar terughoudend te zijn met indexatie van de pensioenen. Dit doen ze om bij de overgang een minimale dekkingsgraad van 110% te garanderen, wat ze als veilige grens beschouwen om fluctuaties op de beurs of een dalende rente op te vangen.
Dit beleid heeft gevolgen voor de koopkracht van gepensioneerden, die door de hoge inflatie al onder druk staat. Hoewel pensioenfondsen volgens de regels vanaf een dekkingsgraad van 105% zonder belemmering kunnen indexeren, houdt vier van de vijf grootste fondsen hier voorlopig de rem op. Alleen bpfBouw, met een dekkingsgraad van 128%, heeft voldoende ruimte voor indexatie. Andere fondsen, waaronder enkele middelgrote, blijven ook bij hogere dekkingsgraden voorzichtig, wat vragen oproept over de eerlijkheid van deze terughoudendheid. Gepensioneerden krijgen hierdoor minder pensioenuitkeringen op het moment dat de kosten voor boodschappen en andere uitgaven stijgen. De belofte van verhoging bij de transitie voelt daardoor, zoals critici het uitdrukken, als “een sigaar uit eigen doos”; het is geld dat gepensioneerden nu al moeten missen.
Daarnaast stuit de overgang naar het nieuwe stelsel op praktische uitdagingen. Slechts twee van de dertien bedrijfstakpensioenfondsen die per 1 januari 2025 wilden overstappen, houden vast aan die datum. Elf fondsen hebben de transitie met een half of heel jaar uitgesteld. Ook het Horeca-pensioenfonds heeft de overgang verplaatst naar 2026, waardoor PWRI en Levensmiddelen voorlopig de enige fondsen blijven die de transitie in 2025 willen voltooien. Het uitstel komt voort uit de intensieve voorbereiding: actuarissen, IT-specialisten en juristen werken volop aan de overgang, maar moeten hun plannen ook tijdig indienen en laten toetsen door De Nederlandsche Bank (DNB).
DNB, belast met de toetsing op evenwichtigheid – waarbij moet worden gewaarborgd dat alle generaties redelijk gelijk worden behandeld – vormt voor veel fondsen een drempel. Ondanks dat deze toetsing formeel marginaal zou zijn, heeft DNB vaak aanvullende eisen, wat het proces vertraagt en fondsen noodzaakt hun huiswerk opnieuw te doen.
De vraag blijft of het nieuwe stelsel voor gepensioneerden daadwerkelijk de beloofde voordelen zal brengen, of dat het tot meer koopkrachtverlies leidt tijdens de transitie.
