Bezoekers spelen zelf hoofdrol in virtual reality opera From Dust in de Doelen 

Michel van der Aa's nieuwste virtual reality opera gaat op dinsdag 3 december in wereldpremière in de Doelen in Rotterdam. In From Dust neem je als toeschouwer zelf deel aan het werk en draag je bij aan de vormgeving van de ervaring met behulp van AI. De innovatieve componist, regisseur en conceptueel kunstenaar verkent opnieuw onontgonnen wegen binnen de wereld van muziektheater. 

Van der Aa’s werk wordt internationaal erkend en is in meer dan 45 landen opgevoerd. Hij heeft vele prijzen gewonnen, waaronder de Grawemeyer Award (2013), de Johannes Vermeer Prijs (2015) en de International Opera Award (2022) voor zijn productie Upload.  

Met zijn muziektheaterwerk verlegt Michel van der Aa de grenzen van wat mogelijk is. Dit geldt ook voor From Dust, een 24 minuten durende compositie door zes vocalisten en soundtrack, die voor het eerst wordt gepresenteerd als onderdeel van Immersive Tech Week in de Rotterdamse Doelen. In dit nieuwe werk vervagen de grenzen tussen realiteit en identiteit, publiek en kunstwerk. De individuele toeschouwers betreden een 360-graden installatie-ruimte die reageert op bewegingen en aanrakingen en die in realtime met behulp van AI-sturing haar vorm krijgt. Het is een interactie waarin werelden worden gecreëerd, een hoofdpersoon en vijf geleidelijk van haar loskomende alter ego's worden verkend en nieuwe verhalen worden verteld. 

Michel van der Aa beschrijft zijn nieuwe werk als volgt: "From Dust overstijgt de grenzen van de traditionele opera en brengt je naar de voorhoede van meeslepende verhalen en gepersonaliseerde kunst. Verken de grenzen van realiteit en identiteit in een innovatieve virtual reality opera-installatie, aangepast door en voor jou met behulp van AI."

"Je loopt een donkere ruimte binnen. Al snel zie je een wolk van kleine deeltjes voor je, die in de lucht zwermen als een groep spreeuwen. Wanneer je je hand in de wolk steekt, transformeren de deeltjes langzaam in de vorm van een vrouw. Een tweede versie van haar verschijnt en splitst zich af van het origineel. De ogen van deze twee figuren ontmoeten die van jou en ze beginnen te zingen."

Door interactie met het werk, via beweging en aanraking, wordt de loop van de gebeurtenissen beïnvloed. De deelnemers worden de tegenspeler van de protagonist en haar vijf alter ego’s, uitgevoerd door de zes leden van het Leipziger vocaal ensemble Sjaella. De multisensoriële ervaring wordt met behulp van generatieve AI afgestemd op elke individuele deelnemer. "Je kijkt niet passief toe, maar geeft actief vorm aan je eigen verhaal, ... je creëert nieuwe werelden," zegt Michel van der Aa. 

In veel van zijn eerdere werken combineerde Michel van der Aa live muziek met geavanceerde technologie en videoprojecties met geënsceneerde uitvoeringen, terwijl hij fungeerde als componist, regisseur en videokunstenaar. Denk aan de monodrama One in 2003, de 3D-filmopera Sunken Garden in 2013 en het kamermuziektheaterstuk The Book of Water in 2022. Al deze werken onderzoeken de grenzen van onze waarneming van de wereld en het breekbare van het menselijk bestaan.