Zorgverzekeraars in Nederland hebben aangekondigd te bezuinigen op de uren zorg die thuiszorgorganisaties kunnen inzetten in bijna-thuis-huizen, een specifieke vorm van hospices. Deze bezuinigingen, die in 2025 worden doorgevoerd, vormen een ernstige bedreiging voor het voortbestaan van de ruim 120 bijna-thuis-huizen in Nederland. Dit blijkt uit een enquête van VPTZ Nederland, de koepelorganisatie voor vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg.
Bijna-thuis-huizen spelen een cruciale rol in de terminale zorg. Vrijwilligers nemen het grootste deel van de dagelijkse ondersteuning op zich, terwijl externe thuiszorgorganisaties verpleegkundige en verzorgende zorg leveren. Door de geplande bezuinigingen wordt verwacht dat vrijwilligers meer zorgtaken op zich nemen, wat hun draagkracht zwaar onder druk zet.
Volgens Carla Aalderink, directeur van VPTZ Nederland, kunnen deze maatregelen desastreuze gevolgen hebben. "We horen verhalen dat de zorginzet in sommige huizen bijna gehalveerd wordt. Zorgverzekeraars lijken ervan uit te gaan dat vrijwilligers deze extra taken wel op zich nemen, maar dat is een onhoudbare verwachting. Vrijwilligers zijn geen vervangende arbeidskrachten die onbeperkt beschikbaar zijn."
In 2024 waren bijna 11.000 vrijwilligers actief in hospices, goed voor 1,5 miljoen uur ondersteuning. Dit maatschappelijk kapitaal is essentieel voor de palliatieve zorg, maar het huidige beleid dreigt deze groep te overvragen. Volgens Aalderink overwegen sommige vrijwilligers hun inzet te staken door de toenemende werkdruk, wat de continuïteit van hospices in gevaar brengt.
De situatie wordt verder bemoeilijkt door het gebrek aan groei in subsidies vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Deze subsidies zijn bedoeld voor de scholing en begeleiding van vrijwilligers, maar blijven achter bij de toenemende vraag naar hospicezorg. Tegelijkertijd wijzen rapporten, zoals een recent onderzoek van adviesbureau Berenschot, op de noodzaak om de capaciteit van hospices juist fors uit te breiden vanwege de vergrijzing en de groeiende zorgvraag.
VPTZ Nederland roept zorgverzekeraars op hun verantwoordelijkheid te nemen en passende financiering te bieden. Zonder structurele ondersteuning dreigt niet alleen een tekort aan zorgcapaciteit, maar ook een verlies van het vertrouwen en de inzet van de vele vrijwilligers die de ruggengraat vormen van de hospicezorg. Volgens Aalderink is het een onacceptabele situatie die vraagt om een heroverweging van het beleid. "Het behoud van deze cruciale vorm van zorg is een gezamenlijke verantwoordelijkheid die niet mag worden ondermijnd door bezuinigingen."
