Een unieke studie van onderzoeker Lynn van Olst van de Northwestern University in Chicago geeft voor het eerst inzicht in hoe het alzheimermedicijn Lecanemab precies werkt in de hersenen. Van Olst kreeg de zeldzame kans om de hersenen te onderzoeken van een overleden persoon die met dit medicijn was behandeld. De studie, gepubliceerd in Nature Medicine en met 78.000 euro gesteund door Alzheimer Nederland, toont aan hoe het medicijn schadelijke alzheimereiwitten opruimt.
Lecanemab is een van de eerste medicijnen dat effectief de schadelijke alzheimereiwitten in het brein kan opruimen. Het effect is echter nog bescheiden, er kunnen ernstige bijwerkingen optreden en het middel is slechts geschikt voor een kleine groep patiënten.
Uit het onderzoek blijkt dat er inderdaad minder schadelijke amyloïde-bèta in de hersenen aanwezig was na behandeling met Lecanemab. Van Olst ontdekte dat het afweersysteem in de hersenen een cruciale rol speelt bij het opruimen van deze eiwitten. De werking van bepaalde genen beïnvloedt hoe effectief afweercellen de eiwitten kunnen verwijderen, wat mogelijk verklaart waarom het medicijn bij sommige mensen beter werkt dan bij anderen.
Een belangrijke bevinding is dat Lecanemab afweercellen door het hele brein activeert, ook op plekken waar dat ongewenst is, zoals rond bloedvaten. Hier kunnen de afweercellen soms de bloedvaten aanvallen, wat mogelijk de oorzaak is van bijwerkingen zoals zwellingen van hersenweefsel en in ernstige gevallen zelfs hersenbloedingen.
"Dit onderzoek is een belangrijke eerste stap om alzheimermedicijnen te verbeteren," aldus Van Olst. "We weten nu beter hoe Lecanemab werkt en waarom er soms bijwerkingen ontstaan." Met steun van Alzheimer Nederland gaat zij verder onderzoeken welke cellen en genen hierbij een rol spelen. Deze kennis kan leiden tot de ontwikkeling van effectievere medicijnen met minder bijwerkingen.
Van Olst hoopt dat haar onderzoek bijdraagt aan medicijnen die uiteindelijk de ziekte van Alzheimer écht kunnen stoppen: "Dat is mijn droom en daar blijf ik me met hart en ziel voor inzetten."
Foto: Lynn van Olst
