Nederlandse onderzoekers van Amsterdam UMC hebben een belangrijke stap gezet in het begrijpen van de ziekte van Alzheimer. Emma Coomans en Colin Groot onderzochten het tau-eiwit, dat een cruciale rol speelt bij het ontstaan van de ziekte. Hun bevindingen kunnen artsen helpen om beter te voorspellen wie geheugenklachten zal ontwikkelen.
Bij Alzheimer gaat er al iets mis in de hersenen voordat iemand klachten krijgt. Er ontstaan dan giftige propjes van het eiwit tau. "Iemand bij wie deze propjes in de hersenen aanwezig zijn, heeft een grote kans om binnen een paar jaar problemen met denken en het geheugen te ontwikkelen", aldus onderzoeker Colin Groot.
Het onderzoek richtte zich op de vraag bij wie vooral tau-propjes voorkomen en wanneer ze ontstaan. Door dit beter te begrijpen, kunnen zorgverleners sneller een diagnose stellen en gerichtere zorg bieden. In de toekomst zou dit ook kunnen leiden tot betere behandelingen.
De twee jonge onderzoekers leidden het grootste hersenonderzoek naar tau ooit uitgevoerd met PET-scans. Ze analyseerden meer dan 12.000 hersenscans van mensen wereldwijd. Uit het onderzoek bleek dat tau-propjes vaker voorkomen bij mensen met een genetische aanleg voor Alzheimer. Ook neemt de kans toe met de leeftijd, en hebben vrouwen een iets hoger risico dan mannen.
"Eigenlijk is dit niet nieuw. We wisten al dat deze factoren het risico op dementie verhogen. Toch kunnen we het nu met meer zekerheid zeggen omdat het zo'n groot onderzoek was", zegt Groot. De resultaten helpen om in de toekomst preciezer te voorspellen of iemand tau heeft.
Voor beide onderzoekers is het onderzoek ook persoonlijk belangrijk. Coomans raakte geraakt door verhalen van mensen met dementie die hoopten dat hun kinderen de ziekte zouden besparen. Groot heeft dementie van dichtbij meegemaakt in zijn familie: "Ik heb gezien dat je door dementie niet meer jezelf kunt zijn. Dat is verschrikkelijk voor die persoon en voor de omgeving."
Alzheimer Nederland ondersteunde dit onderzoek met 262.500 euro. Naast tau speelt ook het amyloïde-eiwit een belangrijke rol bij Alzheimer. Onderzoekers denken dat amyloïde eerst ontstaat, waarna bij een deel van de mensen tau-propjes volgen.
