Nederland moet tot 2040 zeker 2.000 extra woonzorgcentra bouwen om in te spelen op de groeiende vraag naar zorgplekken voor ouderen. Dit concludeert een nieuw onderzoek dat oproept om oude fouten te vermijden bij de ontwikkeling van deze centra. Veel bestaande zorgcomplexen liggen afgelegen, zijn slecht geïntegreerd in hun omgeving en houden onvoldoende rekening met diversiteit, toegankelijkheid en sociale inclusie. Volgens Elke Miedema van Hogeschool Inholland is het cruciaal om zorgcentra in levendige buurten te situeren en flexibele, toekomstbestendige ontwerpen te kiezen.
Ouderen die wonen in afgelegen zorgcomplexen hebben vaak minder toegang tot voorzieningen zoals supermarkten, openbaar vervoer en groen. Dit beperkt hun mobiliteit, vergroot hun afhankelijkheid van mantelzorgers en vergroot de kans op vereenzaming. Miedema pleit daarom voor zorgcomplexen die strategisch worden gebouwd in nabijheid van deze voorzieningen. "Wanneer bewoners in contact staan met de buurt, vaker bewegen en buiten zijn, draagt dit niet alleen bij aan hun welzijn, maar ook aan een efficiënter zorgsysteem," stelt zij.
De expert benadrukt het belang van hybride woonvormen, waarbij ouderen met lichte en zware zorgvragen samenleven en voorzieningen delen met de buurt. Zulke concepten bevorderen sociale verbindingen en benutten beschikbare ruimte efficiënter. Bovendien ontlasten ze zorgverleners, omdat hulpvragen vaker bij buren en naasten terechtkomen.
Initiatieven zoals de WoonZorg Challenge en de aanpak van woonzorgorganisatie Habion tonen hoe bestaande en nieuwe gebouwen flexibeler en inclusiever kunnen worden ontworpen. Door bijvoorbeeld reguliere woningen te bouwen die eenvoudig zijn om te vormen tot zorgwoningen, ontstaat een toekomstbestendige infrastructuur.
Het realiseren van deze visie vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen. Overheden moeten flexibel omgaan met bestemmingsplannen, geldstromen bundelen en beleid harmoniseren. Gemeenten kunnen hierbij een belangrijke rol spelen door sociale en ruimtelijke ontwikkeling beter op elkaar af te stemmen en zorgorganisaties actief te ondersteunen in hun zoektocht naar geschikte locaties. Alleen door deze gezamenlijke inspanning kan Nederland de groeiende zorgvraag van ouderen op een duurzame en humane manier opvangen.
