De Nederlandse gemeenten hebben een groot probleem: ze kunnen de doelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA) niet halen zonder extra steun van de overheid. Dit komt doordat de afspraken in het regeerakkoord en de begroting ervoor zorgen dat gemeenten niet genoeg geld en middelen hebben om hun werk goed te doen. Van de gemeenten wordt verwacht dat ze meer inzetten op het voorkomen van ziekte en meer aandacht geven aan gezondheid, maar ze hebben niet genoeg geld om dit voor elkaar te krijgen.
Een van de grootste problemen is dat gemeenten wel moeten meedoen aan het IZA, maar niet mogen meebeslissen over de plannen. De overheid wil dat de gemeenten helpen bij de verschuiving van zorg naar gezondheidspreventie, maar geeft ze niet genoeg middelen om dit te doen. Hierdoor kunnen gemeenten niet goed hun werk doen en blijven veel plannen hangen.
Daarnaast komt er vanaf 2026 een groot geldtekort voor de gemeenten, wat betekent dat ze flink moeten bezuinigen. Dit zorgt ervoor dat ze nog minder kunnen doen om mensen gezond te houden. Zo heeft de overheid besloten om het budget voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waarmee gemeenten helpen om mensen gezonder te maken, te halveren. Door die bezuinigingen hebben gemeenten minder geld voor het aanpakken van problemen zoals eenzaamheid en het zorgen voor een gezonde leefomgeving. Ook kunnen ze minder doen voor de mentale gezondheid van jongeren, terwijl dat juist kan helpen om later grotere problemen te voorkomen.
Wat gemeenten nu vooral nodig hebben, zijn duidelijke afspraken met de overheid. Ze willen gelijke inspraak en genoeg geld om de zorg te verbeteren en preventie te stimuleren. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) praat hier nog steeds over met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Op 29 november 2024 beslissen de gemeenten of ze doorgaan met hun deelname aan het IZA.
Ook steunt de VNG de oproep van gezondheidsorganisaties en experts om de bezuinigingen op gezondheidszorg terug te draaien. Alleen met genoeg middelen kunnen gemeenten helpen om de zorg betaalbaar te houden en ervoor zorgen dat mensen gezonder blijven.
