Staatssecretaris Jurgen Nobel (VVD) werkt aan een herziening van de Participatiewet om de effectiviteit van het beleid te verbeteren. Momenteel leidt slechts 8 procent van de mensen in de bijstand tot een betaalde baan, wat volgens experts zoals Marjet van Houten, programmaleider bij Movisie, een signaal is dat de wet niet toereikend is. Een bredere definitie van werk is volgens haar noodzakelijk om meer mensen duurzaam naar de arbeidsmarkt te begeleiden.
De huidige Participatiewet legt de nadruk op het vinden van betaald werk voor een aanzienlijk aantal uren per week. Mensen in de bijstand worden verplicht te solliciteren bij verschillende werkgevers. Deze aanpak blijkt voor velen een te grote stap, omdat de overgang van niet werken naar een volledige werkweek vaak onrealistisch is. Volgens wetenschappelijk onderzoek is een geleidelijke route naar werk via maatschappelijke activiteiten, zoals vrijwilligerswerk of mantelzorg, veel effectiever.
Hoewel vrijwilligerswerk binnen de huidige wet is toegestaan, wordt dit niet gezien als een officiële stap in het re-integratietraject. Mensen moeten dergelijke activiteiten combineren met sollicitatieverplichtingen, wat hun situatie bemoeilijkt. Van Houten pleit ervoor om maatschappelijk werk als een volwaardige vorm van participatie te erkennen, een concept dat bekend staat als "passende participatie". Door deze bredere benadering kunnen mensen stap voor stap dichter bij de arbeidsmarkt komen, wat de kloof tussen bijstandsgerechtigden en betaald werk aanzienlijk verkleint.
Een effectieve herziening van de wet vraagt niet alleen om erkenning van diverse vormen van werk, maar ook om structurele veranderingen in de arbeidsmarkt zelf. Het kabinet moet volgens Van Houten haar verantwoordelijkheid nemen om de arbeidsmarkt toegankelijker te maken voor mensen met een afstand tot werk. "Participatie ziet er voor iedereen anders uit," stelt zij, en beleid moet deze realiteit weerspiegelen.
De oproep tot verandering onderstreept de noodzaak om de Participatiewet toekomstbestendiger te maken en tegelijkertijd recht te doen aan de verschillende wegen waarop mensen een bijdrage kunnen leveren aan de samenleving. Alleen door het begrip werk breder te definiëren, kan de wet meer mensen effectief ondersteunen op weg naar economische zelfstandigheid.
