In Nederland is er ruimte voor de bouw van ongeveer 100.000 mantelzorgwoningen, wat kan helpen om zowel de druk op de zorg als de woningnood voor ouderen te verlichten. Mantelzorgwoningen bieden een laagdrempelige manier voor mantelzorgers om zorg te verlenen aan familieleden, terwijl ouderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Dit blijkt uit een onderzoek van Achmea, MantelzorgNL en ZorgsaamWonen onder zo’n 2.000 Nederlanders van 45 jaar en ouder.
Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer 60% van de ondervraagden een mantelzorgwoning als een aantrekkelijke optie ziet. Bijna één op de vijf 45-plussers geeft aan bereid te zijn in de toekomst een mantelzorgwoning te plaatsen, dicht bij hun eigen woning. Mantelzorgwoningen kunnen een oplossing bieden voor de toenemende druk op de gezondheidszorg als gevolg van de vergrijzing en voorkomen dat ouderen ongewenst in een verpleeghuis moeten worden opgenomen.
Ondanks de interesse ervaren mensen vaak obstakels bij het realiseren van mantelzorgwoningen. Zo ziet 80% van de respondenten de kosten als het grootste probleem. Daarnaast wordt het regelen van vergunningen en het verkrijgen van goedkeuring als tijdrovend en ingewikkeld ervaren, wat voor vertraging zorgt, vooral wanneer er sprake is van een intensieve zorgsituatie.
Om deze problemen aan te pakken, pleiten Achmea en MantelzorgNL voor landelijke regelgeving die mantelzorgwoningen vergunningsvrij maakt. Op dit moment passen gemeenten de regels rond mantelzorgwoningen niet consistent toe. Het voorstel is dat in de Wet Versterking regie volkshuisvesting wordt vastgelegd dat mantelzorgwoningen op eigen erf vergunningsvrij worden. Dit zou gemeenten verplichten om dezelfde regels te hanteren en het vergunningstraject te vereenvoudigen.
Mantelzorgwoningen bieden belangrijke voordelen. Zo zorgt de nabijheid van een vertrouwde mantelzorger voor een betere coördinatie van zorg, zonder dat privacy verloren gaat. Het wegvallen van reistijd is bovendien een voordeel voor mantelzorgers, die vaak moeite hebben om hun zorgtaken te combineren met werk of andere verplichtingen. Daarnaast komt er, wanneer een mantelzorgwoning wordt geplaatst, vaak een andere woning vrij op de woningmarkt, wat bijdraagt aan het oplossen van de woningnood.
Hoewel er nog uitdagingen zijn, voeren zo’n 70 gemeenten in Nederland al vooruitstrevend beleid rondom mantelzorgwoningen. Zij denken actief mee met inwoners en moedigen de bouw van mantelzorgwoningen aan, zelfs voordat er sprake is van een zorgsituatie. Dit voorkomt dat er haastig gehandeld moet worden als de zorgbehoefte plotseling toeneemt.
Om het potentieel van mantelzorgwoningen volledig te benutten, is een gezamenlijke inzet van de overheid, gemeenten en zorgverzekeraars nodig. Het wegnemen van drempels, zoals kosten en regelgeving, is cruciaal om mantelzorgwoningen voor een breed publiek toegankelijk te maken en zo de zorg voor ouderen beter te organiseren.
