Uit recent onderzoek van kennisinstituut Vilans blijkt dat ondervoeding onder ouderen in Nederland een urgent maar vaak onzichtbaar probleem is. Ondervoeding treft naar schatting 8,5% van de thuiswonende ouderen en kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals verminderde spierkracht, verhoogde kans op vallen, en een algemene afname in levenskwaliteit. Voor veel ouderen is de oorzaak niet slechts een kwestie van voedingstekorten, maar spelen ook factoren zoals eenzaamheid, moeite met koken en kauw- en slikproblemen een belangrijke rol. Deze complexe oorzaken maken dat ondervoeding vaak onopgemerkt blijft, waardoor effectieve interventies lastig te realiseren zijn.
Vilans onderstreept dat de impact van ondervoeding bij ouderen verstrekkende gevolgen heeft, niet alleen voor de zelfredzaamheid van ouderen zelf, maar ook voor het zorgsysteem en de maatschappij als geheel. Het verlies aan spiermassa en conditie maakt ouderen vatbaarder voor verdere fysieke en mentale achteruitgang, wat leidt tot een grotere zorgbehoefte en meer afhankelijkheid van mantelzorgers en zorgprofessionals. Een eenzijdig dieet en een verminderde eetlust zijn vaak slechts de uiterlijke symptomen van onderliggende sociale en fysieke problemen. Vilans benadrukt daarom de noodzaak om aandacht te geven aan preventieve en structurele oplossingen, zodat ouderen langer zelfstandig en gezond kunnen blijven.
In samenwerking met zorginstellingen, diëtisten, en technologiebedrijven onderzoekt Vilans verschillende innovatieve oplossingen. Een veelbelovende aanpak is het gebruik van technologieën die ouderen kunnen helpen bij het eten. Zo wordt gekeken naar hulpmiddelen die ouderen op vaste tijden kunnen herinneren aan eetmomenten, of technologieën die de eetlust kunnen stimuleren. Deze oplossingen worden mede ontworpen met input van ouderen en hun mantelzorgers, zodat ze goed aansluiten op de dagelijkse praktijk en de behoeften van deze groep. Dit co-designproces, waarbij eindgebruikers betrokken zijn bij de ontwikkeling, draagt bij aan praktische en passende oplossingen die ouderen daadwerkelijk kunnen ondersteunen.
Vilans werkt daarnaast aan bewustwording en training voor zorgverleners en mantelzorgers. Door hen te ondersteunen met kennis en handvatten voor vroegsignalering van ondervoeding, hoopt Vilans dat zorgprofessionals sneller en adequater kunnen ingrijpen. Ouderen met slikproblemen of beperkte mobiliteit hebben bijvoorbeeld baat bij aanpassingen in voeding of extra ondersteuning tijdens eetmomenten. Dit vraagt om een brede samenwerking binnen de zorg, waarbij ook familieleden een belangrijke rol kunnen spelen.
Volgens Vilans-directeur Henk Nies is het probleem van ondervoeding niet alleen een zorgkwestie, maar een sociale uitdaging. “Om ondervoeding bij ouderen effectief aan te pakken, moeten we investeren in samenwerking tussen zorgprofessionals, technologieontwikkelaars en de sociale omgeving van ouderen. Alleen dan kunnen we ouderen ondersteunen om gezond en waardig oud te worden.”
Met deze integrale aanpak wil Vilans bijdragen aan een toekomst waarin ondervoeding bij ouderen niet langer een verborgen probleem is, maar proactief wordt aangepakt.
