Meiden in de Rotterdamse wijk Delfshaven zijn niet alleen slachtoffer van 'exposen', maar dragen ook zelf actief bij aan het online verspreiden van compromitterende beelden van andere meiden. Dit blijkt uit onderzoek van Hogeschool Inholland in opdracht van gemeente Rotterdam.
Het onderzoek, uitgevoerd tussen maart en juli 2021, onderzocht de rol van meiden tussen 10 en 23 jaar bij het fenomeen exposen in Delfshaven. Exposen is het online verspreiden van seksueel getint beeldmateriaal met het doel iemand reputatieschade toe te brengen.
Uit gesprekken met wijkagenten, jongerenwerkers en veertien meiden uit de wijk kwamen 32 concrete casussen van exposen naar voren. In twee derde van de gevallen ging het om verspreiding van seksueel getinte beelden via platforms als Snapchat, Instagram en Telegram. Daarnaast worden meiden exposed met beelden van gedrag dat binnen hun culturele context als 'oneerbaar' wordt gezien, zoals dansfilmpjes of shisha roken.
Opvallend is dat "Ik gooi je op Telegram" een veelgehoorde bedreiging is in de wijk. Ook worden regelmatig privégegevens zoals namen, adressen en telefoonnummers zonder toestemming geplaatst in zogenoemde 'expose-groepen' op Telegram.
Het onderzoek toont aan dat meiden verschillende rollen vervullen bij exposen. Zij zijn niet alleen slachtoffer, maar ook dader en omstander. Meiden exposen andere meiden vooral om hen "naar beneden te halen" en zelf in een positief daglicht bij jongens te komen. Sommige meiden verschaffen zich toegang tot sociale media-accounts van anderen door het uitwisselen van wachtwoorden, wat volgens onderzoekers in Delfshaven gebruikelijk zou zijn als teken van vriendschap.
De gevolgen voor slachtoffers zijn ernstig. Zij krijgen te maken met seksuele intimidatie, geweld door familieleden en sociale uitsluiting. Professionals signaleren dat de angst voor exposen meiden kwetsbaar maakt voor sextortion - seksuele afpersing waarbij wordt gedreigd met openbaarmaking van beeldmateriaal.
De onderzoekers concluderen dat exposen in Delfshaven plaatsvindt binnen een complex systeem van straatcultuur, wijkcultuur en schaamtecultuur. Zij adviseren een aanpak gericht op duidelijke normstelling, voorlichting over seksualiteit en het versterken van de weerbaarheid van meiden en ouders.
