Maud Jonker, promovenda aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, doet onderzoek naar de houding van zorgverleners tegenover onvrijwillige mondzorg bij ouderen met dementie. Jonker richt zich op een kwetsbare groep die vaak niet zelf in staat is om voor een goede mondgezondheid te zorgen. Dit onderzoek is van groot belang, omdat de mondgezondheid bij dementerende ouderen vaak slecht is. Dit komt doordat zij zelf niet meer in staat zijn om mondzorg goed uit te voeren en zorgverleners hier niet altijd prioriteit aan geven. “Als mijn onderzoek kan bijdragen aan betere mondzorg voor deze ouderen, heb ik mijn doel bereikt,” zegt Jonker.
Sinds de invoering van de Wet zorg en dwang (Wzd) in 2020 worstelen zorgverleners met de vraag wanneer onvrijwillige mondzorg wel of niet moet worden toegepast. De wet stelt dat dwangmaatregelen in de zorg beperkt moeten worden, wat zorgverleners voor een dilemma stelt: is het verantwoord om de mondzorg te staken als de patiënt verzet toont, of levert dat ernstige gezondheidsnadelen op? Jonker onderzoekt in welke situaties zorgverleners kiezen om toch mondzorg te verlenen, ondanks weerstand van de patiënt.
Het onderzoek is opgezet in vier delen. Het eerste deel omvat een vragenlijst onder zorgverleners om inzicht te krijgen in hun houding ten opzichte van onvrijwillige mondzorg en hun kennis van de Wzd. Het tweede deel bestaat uit een literatuuronderzoek naar barrières en bevorderende factoren. In het derde deel worden diepte-interviews gehouden met zorgverleners over hun ervaringen en knelpunten. Het vierde deel, dat momenteel wordt ontwikkeld, gaat dieper in op de invloed van de Wzd op mondzorg bij dementerenden.
Jonker merkt dat de termen ‘onvrijwillig’ en ‘dwang’ heftige reacties oproepen. “Veel zorgverleners zeggen dat zij nooit dwang toepassen,” vertelt ze. “Maar gelukkig wilden veel van hen toch meewerken, waardoor we verder konden doorvragen over situaties waarin mondzorg niet direct geaccepteerd wordt.” Jonker hoopt dat het onderzoek bijdraagt aan een discussie over mondgezondheid bij kwetsbare ouderen, en dat er uiteindelijk meer bewustzijn ontstaat bij zorgverleners.
Het uiteindelijke doel van het onderzoek is dat de mondgezondheid van ouderen met dementie verbetert door het ontwikkelen van richtlijnen waarin mondzorg niet direct gestaakt wordt bij verzet. Jonker: “Een goede mondgezondheid is essentieel om onnodige gezondheidsproblemen te voorkomen. Hopelijk leidt dit onderzoek tot betere mondzorg en minder gezondheidsnadelen bij deze kwetsbare groep.”
