Hoewel seksualiteit bij ouderen nog altijd een beladen onderwerp is, pleiten experts zoals seksuoloog Ingrid van Kempen en theatermaker Hella Bijlsma voor meer openheid en begrip. Seksualiteit blijft een belangrijk aspect van het leven, zelfs op hoge leeftijd. In een gesprek bij Villa VdB bespreken Van Kempen en Bijlsma de noodzaak om het taboe rondom intieme relaties bij ouderen te doorbreken, zowel in de zorg als in de samenleving.
Volgens Van Kempen verdwijnt de behoefte aan intimiteit niet opeens met de leeftijd. "Mensen blijven seksueel actief tot op hoge leeftijd," stelt zij. Toch kunnen fysieke beperkingen, medicatie en cognitieve achteruitgang een rol spelen, wat intimiteit voor ouderen soms uitdagender maakt. Ze geeft aan dat bepaalde medicijnen, zoals die voor Parkinson, de seksuele drang zelfs kunnen vergroten. Hoewel dit soms voor een welkome opleving zorgt, kan het ook tot vermoeidheid leiden wanneer de drang te sterk wordt.
Van Kempen benadrukt dat seks op latere leeftijd niet alleen draait om de fysieke handeling. "Bij ouderen gaat seksualiteit vaak om verbondenheid en aanraking," legt ze uit. Ze ziet dat veel ouderen zich onvoldoende bewust zijn van de verschillende vormen van intimiteit, zoals aanraken en strelen. “Veel ouderen denken dat seks vooral penetratie betekent, maar het omvat zoveel meer. Het gebrek aan kennis hierover kan leiden tot onbesproken problemen binnen relaties.”
Hella Bijlsma, 77 jaar oud, heeft besloten de stilte rond dit onderwerp te doorbreken met haar theaterstuk Het Leven Lang Liefhebben, waarin intimiteit op oudere leeftijd centraal staat. Bijlsma hoopt met haar werk de schaamte te doorbreken en anderen te laten zien dat ook liefde en lust deel blijven uitmaken van het leven. Ze vertelt openlijk over haar eigen ervaring van het hervinden van de liefde, die voor haar onverwacht leidde tot een nieuwe relatie. “Ik heb nu een ‘friend with benefits’. Het is fijn om weer iemand dichtbij te hebben en het gevoel van ‘huidhonger’ te stillen. Dat verlangen naar aanraking is iets wat veel ouderen herkennen.”
Van Kempen roept zorgprofessionals op om meer oog te hebben voor de intieme behoeften van ouderen en om open vragen te stellen. “Bij jongeren bespreken we vaak hun intieme welzijn, maar bij ouderen gebeurt dit amper. We moeten af van het stereotype beeld dat ouderen alleen behoefte hebben aan knuffelen. Ook op latere leeftijd is er behoefte aan verschillende vormen van intimiteit, soms zelfs inclusief penetratie.”
Ze vertelt hoe een vrouw door schaamte over incontinentie haar seksualiteit ontweek, wat leidde tot vervreemding binnen haar relatie. "Door met ouderen in gesprek te gaan over hun seksuele ervaringen en uitdagingen kunnen we eenzaamheid en vervreemding voorkomen. Het verlies van intimiteit kan bij ouderen gevoelens van isolement versterken," benadrukt Van Kempen.
Met hun boodschap hopen Van Kempen en Bijlsma dat de samenleving een genuanceerder beeld krijgt van ouderen en hun behoeften op het gebied van intimiteit en seksualiteit.
