Het huidige beleid om een gezonde voedselomgeving te creëren schiet tekort. De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) waarschuwt dat, zonder ingrijpende maatregelen, 64% van de Nederlanders in 2050 overgewicht zal hebben. Met 79% van het voedselaanbod in supermarkten buiten de Schijf van Vijf is een structurele verandering noodzakelijk. De RVS overhandigt vandaag het advies “Gezond in de bonus” aan staatssecretaris Vincent Karremans, met daarin het voorstel om supermarkten te belonen voor de verkoop van gezonde voeding.
Ongezonde eetgewoonten leiden jaarlijks tot 13.000 sterfgevallen en kosten de samenleving ruim 6 miljard euro aan zorguitgaven. Het aandeel van Nederlanders met overgewicht, dat in 2023 al op 50% lag, stijgt naar verwachting tot 64% in 2050. Dit verhoogt het risico op ziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten en kanker. Volgens de RVS hebben supermarkten een cruciale rol in het ombuigen van deze trend, omdat consumenten ongeveer twee derde van hun voedselinkopen daar doen.
De RVS stelt voor om een bonus-malussysteem in te voeren: supermarkten die gezond voedsel meer verkopen en prominenter in de schappen plaatsen worden beloond, terwijl supermarkten die ongezonde producten blijven domineren boetes riskeren. Hiermee worden consumenten gestimuleerd gezondere keuzes te maken en fabrikanten gemotiveerd om gezondere producten te ontwikkelen.
Om dit beleid goed te implementeren, adviseert de Raad een zorgvuldig uitgewerkt wettelijk systeem. Hierbij zou een commissie van juristen, economen en retail-experts betrokken moeten zijn. Ook pleit de RVS voor een uniforme maat voor wat gezond voedsel is. Rapportages van supermarkten, bijvoorbeeld gebaseerd op de Schijf van Vijf of Nutri-Score, zijn nu inconsistent. Eén gestandaardiseerde methode is noodzakelijk om financiële prikkels effectief te maken.
Het plan vraagt om een gefaseerde invoering en moet uiteindelijk ook andere sectoren zoals fastfood, horeca en catering omvatten. Zo kunnen alle consumenten gestimuleerd worden gezondere keuzes te maken en wordt een bredere verandering in de voedselomgeving mogelijk. Met deze aanpak wil de Raad structurele gezondheidswinst boeken en de toename van overgewicht en obesitas in Nederland een halt toeroepen.
