Het recht op toegang tot rechtshulp en een rechtvaardige overheid staat onder druk. De Ombudsman Rotterdam-Rijnmond (ORR) ziet dagelijks hoe inwoners verdwalen in een wirwar van loketten en regels. Veel mensen weten niet waar ze recht op hebben of vinden het moeilijk om hun weg te vinden in complexe regelgeving. Dit leidt tot ongelijkheid in toegang tot rechtshulp en juridische ondersteuning, afhankelijk van waar iemand woont. In haar jaarverslag De vrijblijvendheid voorbij uit ORR zorgen over de diversiteit in gemeentelijke aanpakken en pleit ze voor een sterkere eerstelijnsklachtbehandeling. Daarnaast benadrukt ORR het belang van regelgeving die beter aansluit bij de leefwereld van inwoners. "Door de regels meer te richten op de persoonlijke omstandigheden en belangen van de rechtzoekende kunnen we meer maatwerk bieden," stelt de organisatie.
ORR pleit voor een holistische aanpak waarbij klachten niet procesmatig, maar oplossingsgericht worden behandeld. De Ombudsman gaat verder dan het afhandelen van klachten en gebruikt signalen van inwoners om trends te identificeren en aanbevelingen te doen aan overheidsinstanties. Hiermee wil ORR schrijnende situaties voorkomen en structurele verbeteringen realiseren. De organisatie benadrukt dat regelgeving eenvoudiger en toegankelijker moet worden. Zo pleit ORR voor één duidelijk loket waar mensen terecht kunnen met al hun problemen. Dit sluit aan bij aanbevelingen van de Staatscommissie Rechtsstaat, die pleit voor meer sociale grondrechten en eenvoudiger regelgeving om inwoners beter in staat te stellen hun rechten te verdedigen.
Om fundamentele problemen aan te pakken, werkt ORR samen met verschillende partijen. Initiatieven zoals de Rijnmondse Alliantie, gericht op het aanpakken van het kinderopvangtoeslagenschandaal, en het project Verbeteren vanuit klantsignalen zijn voorbeelden van deze aanpak. Daarnaast start ORR in 2025 met een gespreksbemiddelingspool in samenwerking met de gemeente Rotterdam. Hierin begeleiden opgeleide mediators gesprekken tussen inwoners en de overheid. Ook wordt er gewerkt aan oplossingen zoals Oploskoffie, een initiatief waarbij overheidsorganisaties gezamenlijk problemen oplossen in een laagdrempelige setting. De feiten laten zien dat toegang tot hulp, ondersteuning en rechtshulp onvoldoende is gewaarborgd. Dit is een fundamenteel onrecht dat vraagt om directe en structurele actie. Daarom roept ORR op tot verandering en biedt met deze aanbevelingen concrete stappen naar een rechtvaardiger systeem.
